• de-prostaatkliniek-jos-j-immerzeel
  • de-prostaatkliniek-erik-cornel
  • de-prostaatkliniek-herman-roelink
  • de-prostaatkliniek-jessica-vriesema
  • de-prostaatkliniek-hero-dijkema
  • de-prostaatkliniek-ellen-willemsen
  • de-prostaatkliniek-olav-van-balen
  • de-prostaatkliniek-annet-savenije
  • de-prostaatkliniek-carolien-lepa
  • de-prostaatkliniek-gert-jan-molijn
Print deze pagina

Wat is PSA?

PSA: Prostaat Specifiek Antigeen

PSA staat voor: Prostaat Specifiek Antigeen. Dit is een eiwit dat in de prostaat wordt gemaakt en zorgt voor vervloeiing van het zaad. Alhoewel het vroeger in eerste instantie was beschreven als een stof die specifiek is voor de prostaat blijkt het ook door andere organen te kunnen worden uitgescheiden, zoals door speeksel- en melkklieren. Deze klieren zorgen echter maar voor maximaal 1 % van de gehele PSA productie. De prostaat is dus met afstand het belangrijkste orgaan bij de PSA productie. 
Er lekt van uit de prostaat een kleine hoeveelheid van dit eiwit in het bloed (zie afbeelding). Deze hoeveelheid kan worden gemeten met een PSA-test.

PSA in bloedbaan

Naarmate je ouder wordt stijgt de PSA-waarde. Op het ogenblik houdt men de volgende normaalwaarden per leeftijdsgroep aan. Dit betekent dat deze waarden normaal zijn voor deze leeftijdsgroep.
 Helaas is dit een gemiddelde omdat er grote verschillen zijn tussen de gebruikte PSA-bepalingsmethoden.

Leeftijd     Waarde   
 40-49  < 2,5
 50-59  < 3,5
 60-69  < 4,5
 70-79  < 6,5

Gemiddelde normaalwaarden per leeftijdscategorie

PSA-waarden die liggen tussen 4 en 10 noemt men het ‘grijze gebied’. Dat komt omdat de waarde niet alleen afhankelijk is van de leeftijd van de man, maar ook van de grootte van de prostaat op het moment van de meting. Waarden in het grijze gebied vormen wel degelijk een aanwijzing, maar beslist geen bewijs, voor het bestaan van prostaatkanker. In 75% van de gevallen is er dan géén prostaatkanker.

Er bestaan bepaalde soorten agressieve prostaatkanker waarbij PSA-waarden voorkomen die duidelijk onder de 4 liggen. Wel kan bij deze vormen van prostaatkanker de PSA waarde een maat zijn voor de voortgang van het proces en voor een eventueel succes van de behandeling. Groeit de tumor, dan neemt het PSA-gehalte in het bloed toe, slinkt de tumor dan neemt de PSA-waarde in het bloed af.

Wat test de PSA-test?

De test meet de hoeveelheid Prostaat Specifiek Antigeen in het bloed. Als het PSA in het bloed verhoogd is, kan dit wijzen op prostaatkanker, maar dat hoeft niet zo te zijn. Het PSA is namelijk ook verhoogd bij een ontsteking van de prostaat (prostatitis) en bij goedaardige aandoening van de prostaat (benigne prostaat hypertrofie, BPH). BPH betekent dat het prostaatweefsel actiever is dan normaal, maar dat er geen sprake is van kanker. Verder kunnen lichte verhogingen van PSA gezien worden bij mensen van Afrikaans-Amerikaanse oorsprong. Bij iedere man zal het gehalte aan PSA in het bloed langzaam stijgen met de leeftijd. Lees hier meer over deze PSA-test.

Technische verdieping PSA

Het prostaat specifiek antigeen, is een glycoproteïne dat behoort tot de kallikreine familie van proteases.

Vrij en gebonden PSA

Over het algemeen wordt een totale PSA van < 4 µg/l beschouwd als geen afwijking aan de prostaat. Tussen de 4 µg/l en 10 µg/l wordt vaak een aanvullende test gedaan. PSA komt op twee verschillende manieren voor in bloed: vrij PSA (niet gebonden) en complex PSA (cPSA, PSA gebonden aan een eiwit). In de aanvullende test wordt het vrij PSA gemeten en door de verhouding vrij en totaal (gebonden + vrij) te berekenen, kan beter voorspeld worden of er een verhoogd risico is op prostaatkanker. Is de verhouding verschoven naar minder vrij PSA dan is het risico op prostaatkanker verhoogd. Vaak wordt dan met behulp van echo of een biopsie de prostaat nader onderzocht.

Meestal wordt in het laboratorium de totale hoeveelheid PSA gemeten, dus vrij PSA plus cPSA samen. Wanneer de dokter voor het eerst een PSA-test aanvraagt, bedoelt hij/zij de hoeveelheid totaal PSA in het bloed.

Tumormarker

Een tumormarker (of tumormerker) is een bepaalde stof die in het bloed voorkomt bij kanker. Er zijn verschillende tumormarkers die bij verschillende soorten kanker in het bloed kunnen voorkomen. Sommige van deze stoffen komen slechts bij één bepaalde kankersoort voor, andere komen bij meerdere kankersoorten voor. Prostaat Specifiek Antigeen, kan als marker gebruikt worden bij prostaatkanker.
 Omdat in gezonde mensen deze stoffen ook in kleine hoeveelheden voor kunnen komen, kunnen deze markers in de meeste gevallen niet gebruikt worden voor het opsporen van kanker. Er zijn simpelweg te veel gezonde mensen met verhoogde waardes van tumormarkers.

De tumormarkers worden vooral gebruikt voor het volgen van de kanker bij een patiënt. Als voor én na de behandeling de tumormarker gemeten wordt, kan beoordeeld worden of de behandeling effect heeft of heeft gehad. De tumormarker zal na een succesvolle behandeling een lagere waarde hebben. Als langere tijd na behandeling de tumormarker weer begint te stijgen, is dat een aanwijzing dat de kanker terugkeert.

Deel deze pagina met anderen!
^ Back to Top





Paste your AdWords Remarketing code here